Giá trị thời gian của tiền và FCF

Giá trị thời gian của tiền và dòng tiền tự do

DCF đặt một câu hỏi đơn giản nhưng nghiêm ngặt: toàn bộ tiền mà doanh nghiệp có thể tạo ra trong tương lai đáng giá bao nhiêu hôm nay? Muốn trả lời, ta phải nhất quán về thời điểm, rủi ro, lạm phát, loại dòng tiền và người nhận dòng tiền.

Vì sao tiền có giá trị theo thời gian?

Một đồng hôm nay có thể được đầu tư, trong khi một đồng tương lai còn chịu lạm phát, rủi ro không nhận được và chi phí cơ hội. Suất chiết khấu là mức lợi suất yêu cầu cho thời gian và rủi ro đó; nó không phải nút vặn để ép mô hình ra giá mong muốn.

Formula

FV_n = PV × (1 + r)^n

Formula

PV = FV_n / (1 + r)^n

Ví dụ, 100 triệu đồng nhận sau ba năm có PV khoảng 75,1 triệu nếu suất chiết khấu 10%/năm. Nếu nhận cuối từng năm, mỗi khoản có số mũ khác nhau. Dòng tiền giữa năm có thể dùng quy ước mid-year, nhưng phải áp dụng đồng bộ cho cả giai đoạn dự báo và terminal value.

Lợi nhuận không phải tiền mặt

Lợi nhuận ghi nhận doanh thu và chi phí theo nguyên tắc dồn tích. Tiền có thể bị giữ trong khoản phải thu, hàng tồn kho hoặc tài sản cố định; ngược lại khấu hao làm giảm lợi nhuận nhưng không phải chi tiền trong kỳ.

Formula

FCFF = EBIT × (1 − T) + D&A − CapEx − ΔNWC

FCFF là tiền còn lại cho cả chủ nợ và cổ đông sau thuế hoạt động và tái đầu tư. Khi chuẩn hóa:

• EBIT loại khoản tài chính và bất thường nhưng không bỏ chi phí hoạt động thật.
• Thuế là thuế trên hoạt động; không cơ học dùng thuế tiền mặt của một năm có ưu đãi hoặc lỗ chuyển tiếp.
• D&A cộng lại vì phi tiền mặt; CapEx trừ vì là chi tiền thật.
• Chỉ trừ thay đổi vốn lưu động hoạt động, không trừ toàn bộ số dư.

FCFF và FCFE: cùng doanh nghiệp, khác người nhận

Formula

FCFE = LNST + D&A − CapEx − ΔNWC + Vay ròng

Không chiết khấu FCFF bằng cost of equity rồi lại trừ nợ; đó là trộn hai góc nhìn. FCFE còn nhạy với giả định vay mới/trả nợ, nên FCFF thường dễ so sánh hơn với doanh nghiệp phi tài chính có cấu trúc vốn thay đổi.

Ví dụ từ lợi nhuận đến FCFF

Một doanh nghiệp giả định có EBIT 500 tỷ, thuế hoạt động 20%, D&A 80 tỷ, CapEx 140 tỷ và NWC tăng 30 tỷ:

Nếu lợi nhuận tăng nhờ bán chịu khiến phải thu tăng thêm 100 tỷ, FCFF sẽ phản ánh tiền chưa thu được. Đây là lý do DCF cần mô hình vận hành chứ không chỉ kéo EPS.

Quy trình kiểm tra trước khi chiết khấu

1. Xác định dòng tiền thuộc enterprise hay equity.
2. Tách khoản hoạt động, tài trợ và một lần.
3. Kiểm tra dấu của CapEx và ΔNWC.
4. Đối chiếu FCFF với báo cáo lưu chuyển tiền tệ qua nhiều năm.
5. Xác nhận tiền tệ, lạm phát và thời điểm của dòng tiền khớp suất chiết khấu.

Điểm cần nhớ

Giá trị hiện tại phụ thuộc thời điểm và suất sinh lời yêu cầu. DCF dùng dòng tiền, không dùng lợi nhuận như đại diện hoàn hảo. FCFF phải đi với WACC để ra enterprise value; FCFE phải đi với cost of equity để ra equity value. Mọi phép tính chỉ đáng tin khi đơn vị tiền, lạm phát, thời điểm và phạm vi dòng tiền nhất quán.