Cấu trúc báo cáo lưu chuyển tiền tệ

Cấu trúc báo cáo lưu chuyển tiền tệ

Lợi nhuận cho biết giá trị kế toán tạo ra trong kỳ; lưu chuyển tiền tệ cho biết tiền thực sự di chuyển qua đâu. Một doanh nghiệp có thể lãi nhưng thiếu tiền vì chưa thu khách hàng, tích tồn kho hoặc đầu tư lớn. Ngược lại, tiền tăng mạnh có thể chỉ do vay hoặc phát hành cổ phiếu.

Phương trình của tiền

Formula

Tiền cuối kỳ = Tiền đầu kỳ + CFO + CFI + CFF + Ảnh hưởng tỷ giá/phân loại

Trong đó:

• CFO: dòng tiền từ hoạt động kinh doanh.
• CFI: dòng tiền từ hoạt động đầu tư.
• CFF: dòng tiền từ hoạt động tài chính.

Tiền cuối kỳ phải nối được với tiền và tương đương tiền trên bảng cân đối sau khi xét phạm vi, tiền hạn chế và khoản trình bày liên quan.

Ba ngăn dòng tiền

Dấu âm không mặc định xấu. CFI âm vì xây nhà máy sinh lợi khác CFI âm vì mua thương vụ quá đắt. CFF dương vì vay cho dự án tốt khác vay để trả lương.

Dòng tiền kinh doanh

CFO thể hiện tiền từ hoạt động tạo doanh thu sau các khoản chi vận hành được phân loại tại đây. Nó trả lời:

• Khách hàng trả tiền nhanh hay chậm?
• Tồn kho và phải thu hấp thụ bao nhiêu?
• Nhà cung cấp đang tài trợ bao nhiêu?
• Lợi nhuận kế toán chuyển thành tiền qua chu kỳ không?

CFO dương là cần thiết với doanh nghiệp trưởng thành, nhưng không đủ: công ty có thể trì hoãn trả nhà cung cấp hoặc giảm tồn kho một lần để làm CFO tăng.

Dòng tiền đầu tư

CFI ghi tiền dùng để xây hoặc mua tài sản/năng lực dài hạn và tiền thu khi bán/thu hồi chúng.

Các câu hỏi chính:

• CapEx là duy trì hay mở rộng?
• Dự án mới có tạo doanh thu đúng tiến độ?
• Mua doanh nghiệp được tài trợ và định giá thế nào?
• Bán tài sản là tái cơ cấu chủ động hay cần tiền khẩn cấp?
• Mua bán khoản đầu tư có làm che hoạt động cốt lõi không?

Dòng tiền tài chính

CFF cho thấy quan hệ tiền với chủ nợ và chủ sở hữu:

• Vay và trả gốc.
• Phát hành, mua lại hoặc giao dịch cổ phần.
• Cổ tức và phân phối.
• Một số giao dịch thuê/tài chính theo cách trình bày áp dụng.

CFF âm ở công ty trưởng thành có thể do trả nợ và phân phối tiền. CFF dương liên tục trong khi CFO âm cho thấy phụ thuộc vốn ngoài.

Phương pháp gián tiếp: từ lợi nhuận đến tiền

Phương pháp gián tiếp bắt đầu từ lợi nhuận rồi điều chỉnh ba nhóm:

1. Khoản không dùng tiền: khấu hao, dự phòng, suy giảm, thuế hoãn lại.
2. Khoản thuộc đầu tư/tài chính: lãi bán tài sản được loại khỏi CFO và dòng tiền bán tài sản nằm ở CFI.
3. Biến động vốn lưu động: phải thu, tồn kho, phải trả và nghĩa vụ vận hành.

Ví dụ cầu nối

Đơn vị: tỷ đồng.

CFO thấp hơn lợi nhuận vì 130 tỷ bị giữ trong phải thu và tồn kho, dù nhà cung cấp tài trợ thêm 35 tỷ.

Phương pháp trực tiếp

Phương pháp trực tiếp trình bày các luồng như thu khách hàng, trả nhà cung cấp, trả nhân viên và thuế. Nó trực quan hơn cho dự báo thanh khoản. Dù doanh nghiệp trình bày gián tiếp, nhà đầu tư có thể ước tính một số dòng từ thuyết minh và biến động bảng cân đối.

Mẫu dấu dòng tiền theo giai đoạn

Đây là giả thuyết, không phải xếp hạng. Một năm riêng lẻ bị ảnh hưởng bởi thương vụ hoặc dự án lớn.

Nối với hai báo cáo còn lại

Giao dịch phi tiền mặt

Không phải biến động tài sản/nợ nào xuất hiện trong báo cáo dòng tiền. Ví dụ:

• Mua tài sản bằng phát hành cổ phiếu.
• Chuyển nợ thành vốn.
• Ghi nhận tài sản quyền sử dụng và nghĩa vụ thuê ban đầu.
• Trao đổi tài sản.

Các giao dịch này không dùng tiền lúc ghi nhận nhưng thay đổi rủi ro và quyền lợi. Đọc thuyết minh giao dịch phi tiền mặt.

Làm đẹp dòng tiền quanh ngày chốt

• Thu hồi phải thu bằng chiết khấu mạnh ngay cuối kỳ.
• Trì hoãn thanh toán nhà cung cấp.
• Bán phải thu hoặc dùng tài trợ chuỗi cung ứng.
• Giảm tồn kho xuống mức không bền.
• Vay sát ngày chốt để tăng số dư tiền.

So CFO với biến động nhiều quý, số dư bình quân và dòng tiền sau ngày kết thúc kỳ nếu có thông tin.

Bài thực hành

Lấy báo cáo một năm và tạo bản đồ ba màu:

1. Đánh dấu ba dòng lớn nhất trong CFO, CFI và CFF.
2. Nối từng dòng với khoản mục bảng cân đối hoặc kết quả kinh doanh.
3. Giải thích vì sao tiền cuối kỳ tăng/giảm.
4. Xác định một giao dịch phi tiền mặt.
5. Viết mô hình đang tự tài trợ hay phụ thuộc vốn ngoài.

Điểm cần nhớ

• Báo cáo dòng tiền phân tiền thành kinh doanh, đầu tư và tài chính.
• Phương pháp gián tiếp nối lợi nhuận với CFO bằng khoản phi tiền mặt và vốn lưu động.
• CFI âm hoặc CFF dương không tự động tốt/xấu; mục đích và khả năng hoàn vốn mới quyết định.
• Tiền cuối kỳ phải nối về bảng cân đối với đúng phạm vi.
• Giao dịch phi tiền mặt vẫn có thể thay đổi đòn bẩy và quyền lợi.
• Phân tích bắt đầu bằng nguồn và cách dùng tiền, không chỉ biến động số dư.