Phiên và thời gian giao dịch

Phiên và thời gian giao dịch

Một ngày trên thị trường không phải một phiên duy nhất. Cơ chế xác định giá có thể thay đổi giữa mở cửa, khớp liên tục, đóng cửa và giao dịch thỏa thuận. Hiểu cấu trúc này giúp nhà đầu tư biết lệnh đang tham gia cơ chế nào và rủi ro giá nằm ở đâu.

Cấu trúc một ngày giao dịch

Với cổ phiếu cơ sở, ngày giao dịch thường có phiên sáng, nghỉ giữa ngày và phiên chiều. Một cấu trúc khái quát gồm:

Khớp định kỳ gom lệnh trong một khoảng thời gian rồi xác định một mức giá đáp ứng nguyên tắc của phiên. Khớp liên tục xử lý lệnh khi điều kiện giá gặp nhau. Sự khác biệt này giải thích vì sao ATO/ATC không có mức giá cụ thể như LO.

Vì sao giá mở cửa có thể khác giá đóng cửa trước?

Giữa hai ngày giao dịch, doanh nghiệp có thể công bố kết quả, ký hợp đồng, thay đổi nhân sự hoặc chịu tác động từ thị trường quốc tế. Khi mở cửa, lệnh mới phản ánh thông tin đó cùng lúc, tạo khoảng trống giá.

Ví dụ, FPT đóng cửa 120.000 đồng. Sau phiên, doanh nghiệp công bố thông tin vượt kỳ vọng. Nếu nhiều người mua sẵn sàng trả cao hơn vào sáng hôm sau, giá mở cửa có thể khác 120.000 đồng.

Khoảng trống không bảo đảm hướng đi tiếp theo. Giá đầu phiên có thể phản ứng quá mức rồi quay lại, hoặc tiếp tục nếu thông tin làm thay đổi giá trị dài hạn.

Hành vi thanh khoản trong ngày

Thanh khoản thường không phân bố đều:

• Đầu ngày phản ánh lệnh tích lũy từ ngoài giờ.
• Giữa phiên có thể yên hơn.
• Cuối ngày thường tăng khi quỹ, nhà giao dịch và lệnh ATC hoàn tất kế hoạch.
• Ngày cơ cấu chỉ số hoặc đáo hạn sản phẩm phái sinh có thể khác bình thường.

Nhà đầu tư dài hạn không cần cố tìm “phút tốt nhất”. Điều quan trọng hơn là dùng loại lệnh phù hợp, tránh khối lượng quá lớn so với thanh khoản và không trả vượt mức giá chấp nhận.

Ngày giao dịch và ngày thanh toán

Ngày lệnh khớp được gọi là ngày giao dịch, thường ký hiệu T. Việc chuyển giao tiền và chứng khoán hoàn tất theo chu kỳ thanh toán do hạ tầng thị trường quy định.

Thị trường Việt Nam áp dụng chu kỳ thanh toán theo quy định của VSDC và cơ quan liên quan. Cách hiển thị sức mua, chứng khoán chờ về và thời điểm được bán có thể khác theo hệ thống công ty chứng khoán, vì vậy cần đọc hướng dẫn thực tế thay vì chỉ nhớ ký hiệu.

Ngày giao dịch không hưởng quyền

Khi doanh nghiệp chốt danh sách cho cổ tức, quyền mua hoặc đại hội cổ đông, thị trường có ngày đăng ký cuối cùng và ngày giao dịch không hưởng quyền theo lịch công bố.

Mua vào từ ngày không hưởng quyền thường không nhận quyền của đợt đó. Giá tham chiếu có thể được điều chỉnh tùy loại quyền và quy tắc.

Ví dụ cổ tức tiền mặt 2.000 đồng không phải khoản lời chắc chắn 2.000 đồng nếu mua ngay trước ngày không hưởng quyền, vì giá lý thuyết phản ánh tiền rời khỏi doanh nghiệp.

Lịch nghỉ và sự cố hệ thống

Thị trường nghỉ theo lịch công bố, không đơn giản trùng mọi ngày làm việc của nhà đầu tư. Ngoài ra, sở hoặc công ty chứng khoán có thể thông báo thay đổi vận hành trong tình huống kỹ thuật.

Trước một kỳ nghỉ dài:

• Tin tức có thêm thời gian tích lũy trước phiên kế tiếp.
• Rủi ro khoảng trống giá tăng.
• Nhu cầu tiền và lịch thanh toán cần được tính trước.
• Không nên dùng margin nếu không hiểu chi phí trong thời gian nghỉ.

Kế hoạch đặt lệnh theo mục tiêu

Bài thực hành

Chọn một ngày giao dịch gần nhất của FPT hoặc HPG:

1. Ghi giá mở cửa, cao nhất, thấp nhất và đóng cửa.
2. Tìm thời điểm khối lượng tăng rõ nhất.
3. Kiểm tra có thông tin công bố ngoài giờ trước đó không.
4. Tìm một thông báo thực hiện quyền và xác định ngày không hưởng quyền.
5. Vào trang trợ giúp của công ty chứng khoán để đọc trạng thái tiền/chứng khoán chờ thanh toán.

Mục tiêu là nối lịch giao dịch với cơ chế giá và hậu giao dịch, không dự báo ngày mai tăng hay giảm.

Điểm cần nhớ

• Một ngày có thể gồm khớp định kỳ, khớp liên tục và cơ chế thỏa thuận.
• Tin ngoài giờ làm giá mở cửa có thể khác giá đóng cửa trước.
• Giao dịch khớp tại T nhưng tiền và chứng khoán hoàn tất theo chu kỳ thanh toán.
• Ngày không hưởng quyền ảnh hưởng người nhận quyền và cách điều chỉnh giá.
• Luôn kiểm tra lịch và quy chế chính thức trước khi đặt lệnh.